W spotkaniu uczestniczyli specjaliści z zakresu archeologii współczesności i archeologii sądowej, z licznych polskich ośrodków naukowych i badawczych, którzy przedstawili wyniki najnowszych badań i projektów realizowanych w kraju. Wzięli też udział w ożywionej dyskusji nad znaczeniem badań materialnych śladów i dowodów zbrodni wojennych, konfliktów i wojen z nieodległej przeszłości. Wśród prelegentów byli pracownicy naszego Instytutu: dr hab. Anna I. Zalewska, prof. UŁ i dr Dawid Kobiałka.
Anna. I. Zalewska w wystąpieniu pt. „Archeologia współczesności i archeologia codzienności wieku Zagłady. Materialna pamięć obszaru po getcie warszawskim" przedstawiła powody, dla których znaczenie badań z zakresu archeologii nieodległej przeszłości ma istotny potencjał kulturotwórczy, który przekracza znaczenie merytoryczne uzyskiwanych przez archeologów wyników badań. W swoim wystąpieniu odnosiła się do wyników realizowanego aktualnie projektu pt. „Archeologia codzienności Wieku Zagłady. Materialna pamięć obszaru funkcjonowania getta warszawskiego”. Projekt realizowany przez Uniwersytet Łódzki otrzymał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Program rządowy „Ochrona zabytków archeologicznych”.
Dawid Kobiałka przedstawił wyniki badań oraz śledztwa prokuratorskich dotyczących masowych zbrodni, do których doszło w czasie II wojny światowej. W wystąpieniu pt. Chojnicka Dolina Śmierci – archeologia sądowa wskazał znaczenie poznawcze i społeczne odnalezienia szczątków ok. 700 ofiar zamordowanych przez członków różnych niemieckich formacji militarnych i parapolicyjnych. Był też współautorem wystąpień pt. „Życie niegodne życia i antropologia fizyczna – Chojnicka Dolina Śmierci", które prezentowała dr Joannę Rogóż oraz „Lamsdorf/Łambinowice – archeologia pamięci”, zaprezentowane przez dr. Kamila Karskiego, dotyczące wyników kilkuletnich interdyscyplinarnych badań naukowych realizowanych w Miejscu Pamięci Narodowej w Łambinowicach. Działaniami tym także kierował dr Kobiałka.
Z naszym Instytutem związane było także wystąpienie mgr Jolanty Mikołajczyk i mgr. Krzysztofa Mikołajczyka z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN pt. „Rola i wykorzystanie metod archeologicznych w przywracaniu tożsamości ofiarom zbrodni systemów totalitarnych. Prace Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN w latach 2016–2026”, w którym zaprezentowane zostały m.in. wyniki badań na terenie dawnego poligonu na Brusie w Łodzi, gdzie od 2021 r. pracownicy Biura i Łódzkiego Oddziału IPN oraz Instytutu Archeologii UŁ prowadzą wspólne prace poszukiwawczo-ekshumacyjne ofiar zbrodni totalitarnych z lat 1939–1956.
Seminarium stanowiło kolejne tego rodzaju ważne wydarzenie ukazujące znaczenie badań nad nieodległą przeszłością z udziałem archeologów w naszym kraju. Archeologia współczesności, w tym między innymi archeologia sądowa, archeologia trudnej codzienności wojennej i archeologia zbrodni wojennych – to nurty badań i działań prospołecznych, które bardzo dynamicznie rozwijają się w Polsce na przestrzeni ostatnich dekad.
Oprac.: D. Kobiałka, O. Ławrynowicz, A.I. Zalewska
Fot. J. Rogóż
